Steven Nadler heeft zich voor het karretje van Maarten van Buuren’s uitleg van #Spinoza laten spannen

Het boek waarvan we wisten dat het zou komen, verschijnt over een maand.

Maarten van Buuren, Spinoza. Zijn filosofie in vijftig sleutelwoorden. Met een voorwoord van Steven Nadler. Anbo/Anthos, 15 febr. 2019 - 392 pagina's - €23,99

Bij Bol.com – waar merkwaardigerwijs te lezen is dat het om de 2e druk zou gaan – is ook al iets in te kijken, o.a. dat Voorwoord door Steven Nadler.

Ik citeer daaruit het laatste deel:

“Maarten van Buuren heeft in hoge mate bijgedragen aan de toegankelijkheid van Spinoza's filosofie door zijn vertalingen, evenals tot het betere begrip ervan door zijn vele studies. Spinoza. Zijn filosofie in vijftig sleutelwoorden is een zeer welkome aanvulling van de literatuur, vooral omdat het de lezer van nu een gids biedt voor de fundamentele begrippen en termen van Spinoza's denken. Van Buurens filosofische 'woordenlijst' is in feite veel meer dan een overzicht van 'vijftig sleutelwoorden'. Naast dat het een bruikbare gids voor de belangrijkste stellingen en argumenten van Spinoza's geschriften is, biedt het boek erudiete en verhelderende analyses van de neteligere aspecten van zijn rijkgeschakeerde systeem, of het nu het onderscheid betreft tussen 'essentie' en 'existentie' of de uiteenlopende betekenissen van 'vrijheid'. Dit is, kortom, precies het soort boek dat iedereen die Spinoza voor de eerste— of voor de vijftigste— keer leest, bij de hand wil hebben.

Steven Nadler”

Zou Nadler die studies en vertalingen van Van Buuren serieus gelezen hebben?

Henk Keizers ‘Lemma’ van de attribuut-definitie van #Spinoza

In 2012 had Henk Keizer een artikel in Nummer 3 van de 20^e jaargang van het British Journal for the History of Philosophy onder de titel: "Spinoza's Definition Of Attribute: An Interpretation."

In mijn blog van 03-06-2012 gaf ik daarvan een uitgebreide samenvatting. Het artikel zelf kan men inmiddels lezen via de website van Karel D’huyvetters; het is ook hier als PDF te downloaden. Naar aanleiding van het toezenden door Henk van zijn samenvatting van de hoofdzaak ervan in de vorm van een ‘Lemma’ dat ik hieronder opneem, heb ik zijn artikel nog eens herlezen en weer eens gezien wat een verdomd goed en overtuigend artikel hij toen schreef.

Het blog van 05-12-2014: “Een nieuwe lezing van de attributen-definitie?” schreef ik n.a.v. een artikel Alex Silverman: “Two Meanings of 'Attribute' in Spinoza,” dat in Archiv für Geschichte der Philosophie zou verschijnen en waarvan de auteur ’t draft op academia.edu bracht. Inmiddels heeft hij dat daar weer verwijderd, maar het artikel dat in 2016 verscheen, is hier als PDF te vinden.

In dat blog stelde ik dat Spinoza in de attribuut-definitie “een verstrengeling maakte van een ontologisch aspect (wat/hoe iets is) en epistemologisch aspect (dat/hoe we iets weten) – een combinatie van beide aspecten in elkaar knutselde om het wat oneerbiedig te zeggen.” En ik beweerde dat Henk Keizer in zijn artikel op die verstrengeling van beide aspecten ['t ontologische en epistemologische] in één definitie wees.

Ik zeg niet dat Henks volgende ‘lemma’ als reactie hierop geschreven is, maar duidelijk wordt wel dat hij het met die typering niet eens is. Nu ik zijn artikel herlas zie ik dat hij die relatie anders formuleerde: “The actual attribute definition implies an ontological definition that fully informs us about the defining characteristics of an attribute.” [p. 496] En in de conclusie verscheen dit aldus: “I have shown that the definition in spite of its epistemological character implies a real ontological definition, which specifies the critical features of an attribute. [497]

Dit alles ter inleiding op het nu volgende “lemma” over

Rosa Luxemburg (1871–1919) is zij in verband te brengen met #Spinoza ?

„Freiheit ist immer Freiheit des Andersdenkenden.“
Rosa Luxemburg in Die Russische Revolution.

Vandaag, 15 januari 2019, is het 100 jaar geleden dat Rosa Luxemburg vermoord werd. Een goede aanleiding om na te gaan of en hoe deze joodse intellectuele strijdster in verband te brengen is met Spinoza.

In de nacht van 15 op 16 januari 1919 werden Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht gevangengenomen, ondervraagd in het Berlijnse Edenhotel en in de nabije Tiergarten vermoord door Hermann Wilhelm Souchon, lid van een Freikorps (Marine-Brigade Ehrardt). Het lijk van Rosa Luxemburg werd in het Landwehrkanaal gegooid ter hoogte van de Liechtensteinbrücke. In dit kanaal werden in de loop van de daarop volgende weken nog honderden vermoorde (vermeende) spartakisten gegooid. Pas op 31 mei werd het lichaam van Luxemburg opgevist uit een sluis. Ze werd op 13 juni 1919 bij Liebknecht begraven op het Zentralfriedhof in Berlin-Friedrichsfelde. [nl.Wiki]

Ze was in 1871 in Zamosc, toen Russisch Polen, geboren als Rozalia Luksenburg, de jongste dochter van een geassimileerde joodse familie van kooplieden. Thuis spraken ze Pools, geen Jiddisch. Toen ze twee jaar was verhuisde het gezin naar Warschau, waar ze na de lagere school een Russischtalig gymnasium bezocht. Gedurende haar schoolperiode sloot ze zich al aan bij de revolutionaire beweging. Ze studeerde aan de universiteit van Zürich en was oprichter van de Sociaal Democratische Partij van Polen en Lithauwen. In 1898 werd Rosa Luxemburg Duits staatsburger. Na het begin van de Wereldoorlog in 1914 stichtte ze samen met Karl Liebknecht de Spartakusbund die tegen de oorlog was, Marx en Engels volgde en revolutionaire doeleinden had. Het grootste deel van WO I bracht ze in de gevangenis door, van waaruit ze de beweging met geschriften leidde. Ze stond positief tegenover de Russische Oktoberrevolutie, maar bekritiseerde de partijdictatuur van Lenin en de Bolsjewieken. Op 14 december 1918 riepen zij en Liebkncht een Raden Republiek uit en eiste ze machtsafstand der militairen. Begin 1919 vormden ze de Spartakusbund om tot de Duitse Communistische Partij [KPD], waarvoor zij het programma schreef.

Nadat de Spartakusopstand zoals de algemene staking en gewapende strijd die in Berlijn in samenhang met de Novemberrevolutie van 5 – 12 januari 1919 plaats had werd genoemd (hoewel die niet door de Spartakusbund resp. de KPD georganiseerd was, die er echter – eenmaal uitgebroken -wel aan deel nam), neergeslagen was, werden zij, Liebknecht en Luxenburg, een paar dagen later doodgeschoten door leden van het Freikorps; ik begon er het blog mee. [cf. de.wiki, de.wiki en hier]

Nu dan over of en hoe zij met Spinoza in verband te brengen is.

Poortmans bibliografie van de Nederlandse filosofie is niet meer - ook een gemis voor dit #Spinoza-blog

Wie nu nog poortman.kb.nl/ ingeeft krijgt de kb-pagina “Over de themarubriek Filosofie”.

Het Repertorium der Nederlandse Wijsbegeerte was - lang geleden alweer, in 1948 verscheen bij de Wereldbibliotheek de eerste editie - opgezet door professor dr. Johannes Jacobus Poortman [cf. wiki]. Het was bedoeld als een inventaris van alle publicaties in de Nederlandse taal of door Nederlandse of Vlaamse auteurs sinds de Middeleeuwen geschreven over filosofie. Na Poortmans overlijden (in 1970) werd het werk voortgezet door Wim Klever, die dat een aantal jaren heeft gedaan en wiens werk in 1983 verscheen bij Buijten en Schipperhein, [cf. wiki, cf. recensie bij Brill]. Daarna is de “elektronische voortzetting” of digitale invulling nog voortgezet tot 2004, hetgeen al een teken was dat het om een aflopende zaak ging.

De Koninklijke Bibliotheek Den Haag, waaraan Poortmans bibliografie van de Nederlandse filosofie verbonden was, heeft per 1 december 2018 de website poortman.kb.nl gesloten – menen te moeten sluiten, zoals blijkt uit dit antwoord aan een gebruiker: “De Koninklijke Bibliotheek heeft de pijnlijke beslissing genomen de website stop te zetten. De website was technisch verouderd, en kon zonder ingrijpende vernieuwing niet voortgezet worden. Het gebruik van de website, gemeten aan het aantal bezoeken, was echter extreem laag. Zo laag dat de Koninklijke Bibliotheek het niet kon verkopen de flinke investering te doen die vernieuwing zou vragen. Per 1 december jl. is daarom de website offline gehaald. Wij hebben enkele maanden een melding op de website gehad om dat aan te kondigen.”

Ik heb bij het maken van blogs dikwijls gebruik gemaakt van Poortman, zoals uit dit overzicht bij Google blijkt; nog veelvuldiger maak ik gebruik van de Duitse Spinoza Bibliografie. Enfin, Poortman kan niet meer – die is ter ziele. Jammer.

 

#Spinoza over de hele wereld verspreid - ook in Korea

Michiel Leezenberg, Verlichting en verbeelding: #Spinoza en zijn kring over moslims en moslimrijken

Op dit boek, verschenen bij Jan Rieuwertsz,
gaat Leezenberg uitgebreid in

Graag attendeer ik op het artikel dat Michiel Leezenberg naar zijn academia.edu-pagina uploadde:  "Verlichting en verbeelding: Spinoza en zijn kring over moslims en moslimrijken." Naar welke aanleiding of voor welke gelegenheid hij het schreef werd mij niet duidelijk. Maar hij heeft zich flink verdiept in hoe in de 17e eeuw, en met name in de kring rond Spinoza, werd gedacht over de islam.
Voor iemand als deze blogger staat er niet veel nieuws in, maar het is nuttig dat alles wat Spinoza over "de Turken" en Mohammed schreef, hier bij elkaar staat.

Een zinsnede als “Spinoza heeft nooit voet buiten Noord- en Zuid-Holland gezet,” negeren we dan maar: zijn uitstapje naar Utrecht is het bescheiden, want enige tegenvoorbeeld.

 

 

 

Nieuw Spaanstalig, digitaal Tijdschrift over #Spinoza op komst

Dirk Noordman, bestuurder en penningmeester van de Ver. Het Spinozahuis, liet mij weten dat er een Spaans digitaal tijdschrift op komst is

Revista Taller Spinoza.
Ideas de los márgenes

Het eerste nummer van het tijdschrift wordt gepland in april 2019 te verschijnen. Dan moet men wel flink voortmaken, want op 9 januari 2019 verscheen pas een oproep voor bijdragen. Cf. redfilosofia.es en twitter.