Septimana Spinozana wordt door de KB op internet aangeboden

Van de grote viering van Spinoza’s 300^e geboortejaar in 1932 werden de toespraken uitgeven onder auspiciën van de Societas Spinozana onder de titel

Septimana Spinozana; Acta conventus oecumenici in memoriam Benedicti de Spinoza diei natalis trecentessimi. Hagae Comitis habiti. Curis Societatis Spinozanae edita. Hagdae Comitis: Martinus Nijhoff, 1933

Soms, als een verwijzing ernaar op mijn pad kwam, vond ik het jammer, geen toegang tot een exemplaar te hebben. En om er nu een aan te schaffen voor zo’n enkele bescheiden kennisneming is ook zo wat. Maar nu ontdekte ik onlangs dat het door de KB gedigitaliseerd beschikbaar is gesteld (het wordt niet door Google aangereikt). Hoelang het al te lezen is bij Delpher weet ik niet [maar zie, bij verder speuren blijkt hier dat het al in 2014 is gedigitaliseerd]. Het kan vandaar als PDF worden gedownload. Dat wilde ik even doorgeven. Ik heb meteen ook even de index “door de OCR gehaald.”

Carl Vogl komt toch voor in overzicht "Spinoza in Deutschland"

0m de vorige blogs [van 4 en 7 oktober 2017] over Carl Vogl nog even goed af te ronden, meld ik hier hetgeen in de titel van dit blog staat.

Manfred Walther gaf een in 1983 een overzicht uit van de Spinoza-studie in Duitsland:

Manfred Walther, Spinoza in Deutschland: Ein problem- und forschungsgeschichtlicher Überblick. Hannover, 1983. - 67 pp. Het werkje, hoewel kort, bevatte, daar het een overzicht betrof, een bibliografie van 13 bladzijden. [Cf. Spinoza Bibliografie]

In een overzicht van de Duitse vertalingen van de Ethica, dat voor dit werkje werd vervaardigd en - later telkens bijgehouden – in de Duitse Spinoza Bibliografie wordt gegeven, lijkt het op het eerste gezicht dat de vertaling van Carl Vogl daarin niet werd opgenomen. Maar dat is ‘gezichtsbedrog’ voor wie snel op de naam Vogl zoekt en het daarbij zou laten: de uitgave wordt wel vermeld, maar zonder de naam van de vertaler.

De andere vertalers - Johann Lorenz Schmidt (1744), J. H. von Kirchmann (1868), Jakob] Stern (1887), Otto Baensch (ca 1900), Berthold Auerbach [(oorspr. 1841 in 1877 en 1914 heruitgegeven) en Wolfgang Bartuschat (1999) - worden daar wél genoemd, maar Carl Vogl niet (alleen wanneer wordt doorgeklikt naar de pagina over die uitgave, verschijnt zijn naam).
Waarvan acte.

 

Spinoza in een Portugese verzameling van 20 boeken over Grandes Nomes do Pensamento

Sloveense dans-theater performance over Spinoza

Op 28 september 2017 had ik het blog: "Goce Smilevski: van roman, via toneelstuk en een performance en installatie, naar een dans-theater performance over Spinoza."
Van de uitvoering die gisteren plaatsvond is een korte video-impressie gemaakt van het
dansproject onder regie van de Sloveense Barbara Novakovič Kolenc. Ik haal dit hier binnen - kunt u uw Sloveens ophalen.
N.a.v. de reactie van Adèle Meijer, hier de link erheen voor als de video niet binnenkomt.
Wijziging 10 okt. 2017. Heb het binnenhalen van de video weer beëindigd, daar de video telkens automatisch start - werd irritant. Ik volsta met deze afbeelding waar ik een link naar die video achter plaats.

Carl Vogl (1866 - 1944) vertaler van Die Ethik [2] - een intrigerende man

Hij houdt mij goed bezig, deze intrigerende vertaler van Spinoza’s Ethica. Toen ik eenmaal nieuwsgierig werd naar wie die man was, werd ik eerst op het verkeerde been gezet door een foute sterfdatum die Hathitrust bij zijn vertaling geeft, waardoor het leek alsof er twee Carl Vogl’s geweest waren. Dat beschreef ik in het vorige blog. In dit blog stel ik een biografie van hem samen uit bronnen die ik onderaan noem, waarbij ik tevens enige vraagpunten en dingen die mij opvielen aan de orde stel.
 

Hij werd geboren in een conservatief katholiek gezin in Bechyne, een klein stadje in Bohemen. Zijn vader was jurist en hoge bestuursambtenaar. Hij beleefde er naar zijn zeggen een "schwärmerisch-fromme Kindheit." In 1875 verhuisde het gezin naar Praag waar Carl het staatsgymnasium bezocht. Daar al kwam het vanuit zijn interesse in natuurwetenschappen tot spanningen en conflicten met de leraren. Hij begon er zich te verzetten tegen het Duits-nationalistische dogma op grond waarvan Tsjechen mindere burgers zouden zijn die door Duitsers geleid moesten worden. In die tijd begon ook zijn interesse in ‘t protestantisme van Hus en Luther op te komen. Maar het duurde nog tien jaren voor hij de stap naar de evangelische belijdenis zette. Van 1886 tot 1891 studeerde hij filosofie, geschiedenis en filologie in Praag, Berlijn, Freiburg en Tübingen waar hij promoveerde op Die abstracten Vorstellungen. Daarna trok hij naar Leipzig om zich voor te bereiden op het examen voor gymnasiumleraar. Omstreeks die tijd bekeerde hij zich tot het evangelisch protestantisme en begon een studie theologie in Jena, waar hij met ideeën over een sterk sociaal christendom geconfronteerd werd, waarna hij in 1895, hij was bijna dertig, beroepen werd als pastor van de landskerk van Sachsen-Meiningen en vervolgens in diverse plaatsen als pastor werkzaam werd. Hij organiseerde "Gemeindeabende," een lekentheater, vestigde een bibliotheek en gaf voordrachten en gespreksbijeenkomsten, alle met de opzet om vooroordelen te bestrijden. Er kwamen talrijke conflicten met zijn kerk, samenhangend met zijn scherp geprofileerde religieus- socialistische en anarchistische engagement – hij was lid van de Bund der religiösen Sozialisten Deutschlands - en zijn bemoeienis met 'außerkirchliche Religiosität.' Het eerste conflict dateert van 1907 toen hij in zijn gemeente een voordracht hield over de komende verkiezingen: "Die politischen Parteien des Reichstages." Hem werd verweten dat hij zich ten gunste van de SDP had uitgelaten. Er werd landsbreed in de christelijke media over bericht wat weer een verdere politieke radicalisering bij hem wekte. Het was in die periode dat hij tevens bezig was met de vertaling van de Ethica van Spinoza. De hieronder genoemde Walter Bredendiek geeft heel duidelijk aan – teveel om hier allemaal samen te vatten - hoe er een verband was tussen wat Vogl gedurende zijn opleiding in Jena meemaakte en de ontwikkeling van zijn radicale ideeën over hoe het ware christendom diende te zijn, van waaruit hij zijn kritiek uitoefende op het gevestigde en gezapige christendom. Hij was, zoals ook in het eerste blog vermeld werd, in die tijd bevriend met de anarchist Gustav Landauer, die minister voor verlichting van het volk was in de eerste Münchener Räterepublik. Niet vreemd dat zo iemand dan tevens bezig is met Spinoza.

Schama behandelt Spinoza’s denken in het tweede deel van zijn "The Story of the Jews"

Deze maand verschijnt het lang verwachte tweede van de geplande drie delen waarin ‘het Joodse verhaal’ wordt verteld door

Simon Schama, Belonging: The Story of the Jews, 1492–1900. Volume 2. Random House, 2017 - 800 pagina's The Bodley Head, pp. 790, £25  Ecco (October 24, 2017) - je komt ook 17 oktober tegen.

Bernard Wasserstein, een van de eerste reviewers, is tevreden over de manier waarop de auteur o.a. het denken van Spinoza behandelt. Nuttig om te weten dat

"He [Schama] has studied much of the scholarly literature on the subject (at any rate in west European languages, though not in Hebrew and Yiddish) and acknowledges his debts punctiliously. When he chooses, he is capable of lucid exposition of complex ideas — as in his accounts of the thought of Baruch Spinoza and of Moses Mendelssohn. In such passages Schama displays reflective intelligence and discerning human insight."

Zie ook Kirkusreviews
Het verhaal begon als BBC-serie [cf. blog]
David N Myers review verscheen in de Financial Times van 10-11-2017

Carl Vogl (1866 - 1944) vertaler van Die Ethik

Het zoeken naar meer informatie over de vertaler van Die Ethik had ik opgegeven vanwege een foute sterfdatum van de vertaler van Die Ethik bij Hathitrust. Ik verander het blog - en om te beginnen de titel - om niet verantwoordelijk te zijn voor verdere verspreiding van onjuiste informatie. De oude tekst bewaar ik aan het einde van dit blog om de reactie te kunnen blijven plaatsen van Jurgen Eissink, die mij erop  wees dat het om één dezelfde Carl Vogl gaat en niet om twee verschillende.
Van deze vertaler vind je dus

Spinoza, Die Ethik. Übersetzt u. Vorwort von Carl Vogl. Leipzig: Alfred Kröner Verlag [Kröners Taschenausgabe, Bd. 24], 1923 - 272 Seiten [Text in Frakturschrift] [cover van hier]

Maar de vertaling is ouder, want je komt ook tegen

Spinoza, Baruch de: Die Ethik, Schriften und Briefe, hg. von Fr. Bülow, übersetzt von Carl Vogl, Leipzig 1909 Spinoza [cf. de bibliografie hier]
Dat is ook de uitgave die te vinden is - bij Hathitrust (die, let wel, een verkeerde sterfdatum van de vertaler geeft).

En die vertaling is lange tijd en wordt nog steeds, soms herzien, heruitgegeven, als Kröners Taschenausgabe

Spinoza 1955 Baruch de Spinoza: Die Ethik. Schriften und Briefe. Hg.v. Friedrich Bülow. Übertragen von Carl Vogl und vom Hg. revidiert, Stuttgart 1955. [cover van hier]

Je komt veel latere uitgeefdata (en covers) tegen, die ik niet alle geef.

Alle aanleiding dus om eens na te gaan wie deze vertaler is.