dinsdag 20 november 2018

De onstuitbare opmars van het ‘digitalspinozism’ - #spinoza


Al eerder had ik blogs over grafische visualiseringen van de Ethica op internet; het laatste op 19 juli 2018. In dat blog maakte ik duidelijk dat ik het nut ervan niet inzie. Zo had ik op 27-09-2012 het blog: »"DU TRAVAIL SANS OBSTACLE d’après l’Ethique de Spinoza" van kunstenaar Patrick Fontana.«
Welnu, vandaag ontving ik op het e-mail-adres van dit blog deze e-mail:
Dear Sir
I am pleased to announce the launch of Ethica, work without obstacle, free application for internet and smartphones, which offers a digital version and augmented of Ethics of Spinoza (1632-1677): http://app.ethica-spinoza.net  and its website: http://ethica-spinoza.net  
The application Ethica proposes, for its first version, the translations of Ethics in Latin (Carl Gebhardt), in French (Charles Appuhn), in English (RHM Elwes) and a translation in progress in Brazilian of Roberto Brandão.
Thanks to an unprecedented visualization of the text, Ethica makes visible the demonstrative network of the work. The user can see and read freely the text, explore it in a innovative and intuitive way.

Best Regards
Patrick Fontana
artist, author of Ethica, du travail sans obstacle
 
Je kunt aan dit soort websites heel veel tijd kwijt raken. Ik heb mij voorgenomen daaraan niet mee te doen.

 

maandag 19 november 2018

't Institute for Advanced Study verwierf een belangrijke aan #Spinoza gewijde bibliotheek


Vasilij Vasil'evič Sokolov (1919 - 2017) en #Spinoza [9e en afrondend blog]



Vasilij Vasil'evič Sokolov,
still uit 1e video opgenomen door M.S. Naydenkina
voor de Stichting Mondelinge Geschiedenis.
In de week van 20 oktober tot 27 oktober 2018 had ik een achttal blogs over Vasilij Vasil'evič Sokolov (1919 - 2017), Russisch filosoof, die in zijn tijd dé scholar van de Sovjet Unie over Spinoza was. Het kwam er tot heden niet van, maar ik was van plan deze reeks met een slotblog af te ronden.
Deze Sokolov was mij, tot ik aan deze blogs begon, volkomen onbekend. Het begon ermee dat ik deze cover tegenkwam en nieuwsgierig op zoek ging naar wie de auteur was. Het bleek om een Hongaarse vertaling te gaan van Sokolovs hoofdwerk over Spinoza. Ik moest nogal moeite doen om achter zijn levensdata te komen: Google gaf zijn geheimen net zomaar prijs. Mevr. Iva Manova, Assistant Prof. Aan de the Bulgarian Academy of Sciences, was zo vriendelijk mij de link te bieden naar de Russische Wikipediapagina over hem. Hoe meer ik vervolgens te weten kwam, des te meer verbaasde ik mij erover dat er in het Westen zo weinig belangstelling voor deze Spinoza-geleerde bestond. En dat terwijl er alle aanleiding is door het onderscheid dat hij maakte m.b.t.

Spinoza’s pantheïsme.

zondag 18 november 2018

Daniel Neumann over “Das Selbstbewusstsein und die Idee der Idee” bij #Spinoza


Begin van de zomer van 2018 werd in Wittenberg de Spinoza-Lektüretagung van de Spinoza-Gesellschaft gehouden, waarbij het Tweede Boek van Spinoza’s Ethica centraal stond.
Een van de sprekers was Daniel Neumann, graduate student aan de Humboldt Universität zu Berlin, Cultural Theory and History [cf. academia.edu]. Onlangs heeft hij zijn bijdrage geüpload als
Daniel Neumann, "Spinozas Theorie der Ideen der Ideen".
Het stond in het programma aangekondigd als: “Das Selbstbewusstsein und die Idee der Idee.” Het is een diepgaande analyse over de stellingen 19 - 23 van het Tweede Boek van de Ethica, die hij aldus samenvat:
“Im zweiten Teil der Ethik formuliert Spinoza seine vieldeutige Theorie der Ideen der Ideen. Ich begreife diese Theorie als Ort der Selbstreflexion und diskutiere den menschlichen Verstand als einen "geistigen Automaten". Zentrale Fragen dabei sind: Inwiefern sind Ideen durch eine Beziehung des Habens oder Seins bestimmt? Welches erkenntnistheoretische Potential enthalten die Ideen der Ideen? Wie hängt die ontologische Grundlage des Denkens mit dem Bewussthaben von Ideen zusammen?” [cf. academia.edu] 
 
 

zaterdag 17 november 2018

#Spinoza in verband gebracht met de Nederlandse Onafhankelijkheidsdag

Dr. Anton van Hooff, oud-universitair docent geschiedenis en lid van het Comité Nederlandse Onafhankelijkheidsdag, schreef Het Plakkaat van Verlatinge. De eerste onafhankelijkheidsverklaring dat op 26 juli 2018 op de eerste viering van de Nederlandse Onafhankelijkheidsdag in de Eerste Kamer werd gepresenteerd. [Cf. Nederlandse Onafhankelijkheidsdag, books.google, cf. ook issuu]
Enige dagen geleden bracht het tijdschrift De Republikein een samenvatting van een hoofdstuk uit het boek, onder de titel: “Wat is een republiek? De staatsleer van Spinoza, Johan de Witt en Hugo de Groot.” Lead text: “In onze wereld is het duidelijk wat een republiek is: een staat met een gekozen hoofd en liefst ook in andere opzichten een democratie, dat wil zeggen een bestel waarin alle macht teruggaat op het volk. Als politieke voorloper ontdekte de eerste Nederlandse Republiek pas gaandeweg dit concept.” [Cf.]

Over Spinoza deze korte paragraaf:
Spinoza: een republiek is democratisch
Spinoza prijst in algemene termen de ‘vrije republiek, libera republica. Opmerkelijk is dat hij in zijn Theologisch-politieke verhandeling de termen democratia en democraticus in positieve zin gebruikt, terwijl antieke filosofen, in het bijzonder Plato, Europa tot na 1800 een afkeer van de volksmacht hadden bezorgd. Volgens Spinoza voldoet alleen democratie aan de eisen van het natuurrecht; het vrije individu draagt uit eigen keuze rechten over aan de staat. Als voorbeeld van een voorbeeldig functionerende democratie geeft hij de stad Amsterdam, ‘die met zijn zo grote groei, en met bewondering van alle naties de vrucht van deze vrijheid geniet, want in deze uiterst welvarende republiek en stad die alle steden van welke natie ook overtreft, leven ook mensen van diverse achtergrond in een hoogste harmonie.’ (Tractatus theologico-politicus, hoofdstuk 20).


___________
De titel van het 20e hoofdstuk van de TTP luidt:
Caput XX: Ostenditur, in libera Republica unicuique et sentire, quae velit, et quae sentiat, dicere licere.

Cf. Blog van 26 januari 2018: 'Het Plakkaat van Verlatinghe' wordt “het pronkstuk van Nederland”
Over Spinoza niets op de website van www.nederlandseonafhankelijkheidsdag.nl/
 
 

donderdag 15 november 2018

Vygotsky en #Spinoza – cf. vooral artikel van Andrey Maidansky

Sinds de twee blogs die ik in 2010 had over hoe Lev Semyonovich Vygotsky (1896 - 1934) probeerde Spinoza toe te passen [10-01-2010 [1] en 10-01-2010 [2], zijn er – met name dit jaar - diverse studies verschenen, waarin juist Vygotsky’s omgaan met Spinoza nader besproken wordt.

Merkwaardig is dan weer wel dat in het volgende recent verschenen boek Spinoza’s naam in het geheel niet voorkomt:

Nikolay Veraksa & Sonja Sheridan (eds.), Vygotsky’s Theory in Early Childhood Education and Research. Russian and Western Values. Routledge, 2018 - 220 pages – books.google

Het dit jaar bij Springer verschenen

Ekaterina Zavershneva & René van der Veer (eds.), Vygotsky’s Notebooks: A Selection. Springer, 2018 – books.google kent een Chapter 13 “Spinoza and the Problem of Higher Emotions.” Pp. 209-236 - PDF met Preface, Contents & Introduction op academia.edu

Interessant is ook hun dit jaar verschenen artikel

Ekaterina Zavershneva & René van der Veer, "Not by bread alone. Lev Vygotsky’s Jewish writings." In: History of the Human Sciences, Vol 31, Issue 1 [april], 2018 [cf. en academia.edu], waarin over Spinoza alleen de passage: “Also, the tremendous influence on his worldview of the Jewish philosopher Spinoza should be mentioned…”

woensdag 14 november 2018

De Samenvatting van Henk-Jan Hoekjens proefschrift 'Pars melior nostri. The Structure of Spinoza’s Intellect - #Spinoza

Cover: Supremus nr. 50, 1915 - Kazimir Malevich. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam

Henk-Jan Hoekjen heeft zijn proefschrift: 'Pars melior nostri. The Structure of Spinoza’s Intellect, waarop hij op 1 november 2018 aan de Universiteit van Utrecht promoveerde [cf. blog] en waarin hij een beschouwing geeft over de metafysische structuur van Spinoza's Ethica op basis van een grondige analyse van de notie 'intellect', per hoofdstuk naar zijn pagina op academia.edu gebracht. Hij gaat ermee akkoord dat ik zijn Samenvatting in dit blog overneem.

maandag 12 november 2018

Zou Maarten van Rossem’s “Wat is geluk?” concurrentie aangaan met #Spinoza’s Ethica?



Vorige maand werd Maarten van Rossem 75 jaar. Sommige mensen kunnen niet genoeg van hem krijgen. Zijn tijdschrift Maarten organiseert op 22 november 2018 in TivoliVredenburg "Maarten 75" waar hij "gelukgewenst" zal worden en zal spreken over 75 jaar geluk [inmiddels uitverkocht, cf.].
Waarschijnlijk ter voorbereiding daarop verscheen vandaag van hem het boekje
Maarten van Rossem, Wat is geluk? Nieuw Amsterdam, 12 nov. 2018 - 80 pagina's
Wat is geluk? Er zijn tijdschriften die geheel gericht zijn op geluksbeleving, er wordt omvangrijk wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de samenstellende delen van geluk en het advertentiewezen lijkt geheel gewijd aan geluksverwerving. Desondanks schijnt niemand precies te weten wat geluk is. De receptuur is even gevarieerd als de mensheid zelf. Bovendien wordt gelukservaring vaak verward met tevredenheid, terwijl het volgens Van Rossem een sterke, maar tijdelijke emotie is. De omstandigheden kunnen geluksgevoelens bevorderen. In een welvarend land, waar geweld en willekeur uitzonderlijk zijn, is meer gelegenheid voor het ervaren van geluk dan in een land als Oeganda. Wat is geluk? is een persoonlijk getinte zoektocht, met Van Rossems reflectie op het leven.
Mijn klein maar intens geluk? Dat ik zo’n boekje niet hoef te lezen.

zondag 11 november 2018

Geeft Henk van der Waal een mystieke duiding van #Spinoza?


Henk van der Waal, dichter, filosoof (gepromoveerd op Heidegger) en auteur van onder meer Mystiek voor goddelozen (Querido, 2017 – books.google) en Denken op de plaats rust: een filosofische levenshouding (Queride, 2012 – books.google), zal op 18 november 2018 om 15:00 uur in Huma Café [The College Hotel, Roelof Hartstraat 1, 1071 VE Amsterdam] spreken over:
Van verwondering naar mystiek.” [Cf.]
De begeleidende wervingstekst…

Al sinds Plato geldt verwondering als dé aanzet om op onderzoek uit te gaan. Dit onderzoek zelf leidde echter tot een onttovering van onze wereld. De verbazing over de openheid van het geheel werd ingeruild voor precieze kennis omtrent de delen. Dat heeft tot veel technologische hoogstandjes geleid, maar ook tot humanitaire en ecologische rampspoed.
Als we die rampspoed willen beteugelen, moeten we onze verwondering over de openheid van het geheel levend houden. Iemand als Spinoza laat zien hoe dat kan en hoe we via waarneming en kritische reflectie intuïtieve kennis kunnen verwerven. Op deze wijze raakt de aanvankelijke verwondering niet verkaveld, maar wordt ze omgezet in een juist en doorwrocht inzicht in de aard van de werkelijkheid. Een dergelijk inzicht vergroot onze vrijheid en is, zonder een beroep te doen op hogere machten, in zekere zin mystiek van aard.
doet je de vraag stellen die ik in de kop plaatste.
Zie het interview dat Leonie Breebaart met hem had in Trouw van 26 augustus 2018.
www.henkvanderwaal.nl
 

Louis Althusser's Schéma de la pensée de #Spinoza

Voor toelichting zie wat Pierre-François Moreau er in "Le schéma Spinoza" op: Imec.archives allemaal in leest.

zaterdag 10 november 2018

Axel Cherniavsky over “La revuelta de Spinoza” / de opstand van #Spinoza


Axel Cherniavsky, doctor en Filosofía por la Universidad de París 1 Panthéon-Sorbonne y por la Universidad de Buenos Aires. Profesor en las cátedras de Filosofía contemporánea y Metafísica en la Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Buenos Aires [cf.] - filosoof en schrijver uit Argentinië [cf.] - schreef
Axel Cherniavsky, Spinoza. Estudio preliminar y selección de textos. Ciudad Autónoma de Buenos Aires: Galerna, 2017. 280 p. in de Colección La revuelta filosófica; Dirigida por Lucas Soares.
Het boek begint met “La revuelta de Spinoza” en Cherniavsky heeft deze inleiding op zijn academia.edu geplaatst.
Reseña (recensie) door NATALIA SABATER (UNIVERSIDAD DE BUENOS AIRES): “Siguiendo los pasos del hombre spinozista” [In de voetsporen treden van de Spinozist] - op issuu
Te vinden is ook.
Axel Cherniavsky, “Qué es el alma según Spinoza” [Wat is de ziel volgens Spinoza] [cf.]

Axel Cherniavsky, "Del aburrimiento divino. In: Diego Tatián (compilador), Spinoza: Segundo coloquio [2005]. Córdoba, Argentina: Editorial Altamira, 2006,  155-161 [o.a. over Jorge Luis Borges]

Met translate.google.nl of www.bing.com/Translator kan van e.e.a. kennis worden genomen. Om dat te kunnen doen neem ik hierna de tekst "La revuelta de Spinoza" over.

“John Gray: A Spinoza for Today” - Peter Hitchens doet #Spinoza tekort

Vier reviews van het boek van John Gray, Seven types of atheism, voegde ik toe aan het blog van 8 februari 2018 waarin ik het boek signaleerde met: » Is Spinoza’s “atheïsme van stilte” u al bekend? «  
Vervolgens gaf het blog van 17 september 2018: » John Gray geeft in “Zeven vormen van atheïsme” merkwaardige schets van ’t zgn. atheïsme van Spinoza « informatie over het verschijnen van de Nederlandse vertaling.
Voor het review van Peter Hitchens maak ik een uitzondering en wijs er graag op in een apart blog. Maar deze broer van Christopher Hitchens, de auteur van God Is Not Great en één van de zgn. "Four Horsemen" naast Richard Dawkins, Sam Harris en Daniel Dennett, de “New Atheists”, waar Gray niets van moet hebben en die hij in zijn boek kritisch behandelt – deze Peter Hitchens, schrijver van The Rage Against God: How Atheism Led Me to Faith, beschouw ik wel met enige argwaan.
Hitchens geeft zijn bespreking van John Gray's Seven Types of Atheism [Farrar, Straus and Giroux, 2018] in: Modern Age, A Conservative Review, [Fall 2018 - Vol. 60, No. 4], als titel mee: John Gray: A Spinoza for Today [cf.], waarmee ik toch de indruk krijg dat hij John Gray iets teveel over het paard tilt en Spinoza nogal tekort doet.



 

 

donderdag 8 november 2018

Over #Spinoza’s reis in 1673 naar Utrecht


In het Bartholomeus Gasthuis [Lange Smeestraat 40, 3511 PZ  Utrecht - eerste verdieping] zal op donderdag 20 december dr. Albert Gootjes, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht (Departement Filosofie en religiewetenschap), een lezing geven onder de titel
Hoog bezoek: Spinoza’s reis naar Utrecht.

In de zomer van 1673, tijdens de Franse bezetting van Utrecht, bracht Nederlands beroemdste filosoof enkele weken door in onze stad. Geen gebeurtenis uit heel zijn leven heeft zo tot de verbeelding gesproken: het was zijn enige verblijf buiten Holland en zou hem in contact brengen met de Franse generaal Louis de Bourbon, de prins van Condé.
Albert Gootjes gaat aan de hand van nieuw bronnenmateriaal in op de motieven van Spinoza om deze gevaarlijke reis te ondernemen en op de vraag wie de plannen daartoe tot stand bracht.. [Cf.]

Aanmelden voor de lezing kan bij Jaap van Laar,  vanlaar123@casema.nl

Martin Mulsow over het radikale denken in Duitsland rond 1700 – gaat uiteraard ook over #Spinoza


Urs Hafner heeft vandaag in de Neue Züricher Zeitung een bespreking van

Martin Mulsow, Radikale Frühaufklärung in Deutschland 1680–1720. Bd. 1: Moderne aus dem Untergrund, Bd. 2: Clandestine Vernunft. Göttingen: Wallstein, sept. 2018 - 1126 S., 21 Abb.

Martin Mulsow is directeur van het Forschungszentrums Gotha der Universität Erfurt [cf. zijn pagina aldaar]. Over hem had ik het uitgebreide blog van 06-08-2010 "Martin Mulsow over de 'Deus sive natura'-debatten in de Duitse Frühaufklärung."

De uitgever over de boekdelen: Atemberaubend erzählte Ideengeschichte.
Martin Mulsows Buch »Moderne aus dem Untergrund« wurde 2002 schnell zu einem Standardwerk der Aufklärungsforschung und sorgte für einen Schub neuer Denkanstöße [het werd vertaald als Enlightenment Underground: Radical Germany, 1680-1720. Transl. H. C. Erik Midelfort. University of Virginia Press, 2015 –
books.google]. Der Kulturwissenschaftler legt nun eine grundlegende Überarbeitung und Erweiterung vor: »Radikale Frühaufklärung in Deutschland 1680 - 1720« bietet in zwei Bänden eine umfassende Bestandsaufnahme des radikalen Denkens, das sich in Deutschland um 1700 entwickelt hat.
Mulsow verfolgt die »clandestine« - nur in Handschriften oder anonymen Traktaten verbreitete - Wissensproduktion mit detektivischem Spürsinn in jüdischen Polemiken gegen das Christentum, medizinischen Dissertationen, naturrechtlichen Debatten, gelehrten Religionsgeschichten, atheistischen Pamphleten und politischen Traktaten. Er korrigiert das gängige Bild der Aufklärung, indem er zeigt, wie mit neuen Gedanken experimentiert und gespielt worden ist und kleine Gruppen den Mut besaßen, freiwillig oder unfreiwillig den Stein der Veränderung ins Rollen zu bringen.
Titel recensie: Aufklärung ist ein Aktionsmodus. Leadtext: “Der Historiker Martin Mulsow entwirft ein neues Bild der deutschen Frühaufklärung. Seine ideengeschichtliche Archäologie macht deutlich, dass die Aufklärung kein heroisches Ereignis war, sondern ein Prozess, in dem auch der Zufall zählte.” [Cf.]

 

2019 Koerbaghjaar en 1e lustrumviering #Spinoza Kring Soest met symposium “Het Leven als ketter in de 17e eeuw”


In maart 2019 bestaat de Spinozakring Soest vijf jaar. Dit eerste lustrum wordt gevierd met een symposium. Daar 2019 te zien is als Koerbaghjaar, daar deze vrijdenker en vriend van Spinoza 350 jaar geleden vanwege zijn denkbeelden en filosofie in het rasphuis aan de ontberingen bezweek.
Deze beide gedenkwaardige gebeurtenissen wil Gonny Pasman, oprichtster van de Spinozakring Soest, aan elkaar koppelen door op 9 maart 2019 een bijzonder symposium te houden dat gewijd is aan Spinoza, Koerbagh en de wat onbekendere maar net zo belangrijke vrijdenker Vanini.

Het Leven als ketter in de 17e eeuw.

Programma

woensdag 7 november 2018

Psychiater Ronald Mann in Arts en Auto van nov. 2018 over zijn favoriete pil: de Ethica van #Spinoza



Jakob Böhme (1575-1624) vergeleken met #Spinoza door Henri More en Friedrich Jacobi

[SpinozaLibertasPhilosophandi.html]

Toen ik in mijn eerste blog, dat van 2 november 2018, in de reeks "Jakob Böhme (1575 - 1624) vergeleken met Spinoza,” een literatuuroverzicht maakte van auteurs die zich hiermee hadden bezig gehouden, was ik vergeten ook op te nemen het hoofdstuk van
• Carlos Gilly, “Böhme en Spinoza of de verbazingwekkend nauwe relatie tussen atheïsme en theosofie,” in: Cis van Heertum (red.), Libertas philosophandi. Spinoza als gids voor een vrije wereld. Amsterdam: In de Pelikaan, 2008, pp. 184 – 207

Ik had over dat boek en hoofdstuk geblogd, maar was het vergeten en ook bij de Duitse Spinoza Bibliografie – mijn geheugenhulp - was het niet opgenomen.

Drie jaar later heeft Carlos Gilly zijn oorspronkelijk in het Duits geschreven hoofdstuk, nogmaals als artikel gepubliceerd:

• Gilly, Carlos, 'Oppositissimorum ingeniorum conspiratio et consensus': Die Bezichtigung des Atheismus gegen Böhme und Spinoza. in: La centralità del dubbio. Un progetto di Antonio Rotondò. A cura di Camilla Hermanin e Luisa Simonutti, Firenze: Olschki, 2011, vol. II, pp. 819-835. [PDF - ook op de academia.edu-pagina van Carlos Gilly, maar daarbij wordt de vindplaats niet aangegeven. Die wordt weer wel gegeven in de Spinoza Bibliografie en is ook te vinden op de Carlos Gilly BIO-BIBLIOGRAFÍA, waarbij de PDF’s van Gillu’s artikelen weer op een andere pagina gegeven worden – om het makkelijk te maken…].

Woordenboek over de Nederlandse Gouden eeuw met colloquium - #Spinoza


Een week geleden verscheen
Catherine Secretan & Willem Frijhoff (dir.), Dictionnaire des Pays-Bas au siècle d'or. CNRS Editions, 31/10/2018 - 888 pagina's
Overmorgen wordt ter gelegenheid van deze uitgave, georganiseerd door Catherine Secretan en Mogens Lærke, aan de École Normale Supérieure van Lyon een colloquium gehouden. Cf. hier het programma of ook het PDF ervan, waarin naast beide redacteuren onder meer zullen spreken: Wiep van Bunge, Sonja Lavaert, Albert Gootjes en Theo Verbeek.
 

dinsdag 6 november 2018

Henk-Jan Hoekjen promoveerde op #Spinoza en het intellect


Op 18 januari 2018 had ik het blog: “Henk-jan Hoekjen hoopt dit jaar te promoveren op Spinoza.” En zie: dat is hem gelukt! [En niemand die mij daar even voor dit blog van op de hoogte stelde, zodat ik het weer zelf moest ontdekken via deze tweet van Dennis Dekker die verwees naar deze foto van hem op Instagram].

 

Vorige week donderdag 1 november 2018 heeft er een voor het Nederlands Spinozisme belangrijke gebeurtenis plaats gevonden: Henk-Jan Hoekjen (Filosofie Utrecht) verdedigde aan de Universiteit van Utrecht zijn proefschrift: 'Pars melior nostri. The Structure of Spinoza’s Intellect. “Daarin geeft hij een beschouwing over de metafysische structuur van Spinoza's Ethica op basis van een grondige analyse van de notie 'intellect'.” [cf.]
Om twee redenen noem ik dit een belangrijke gebeurtenis: 1e zo vaak promoveert er in Nederland niet iemand op Spinoza; 3e en dan ook nog eens op dit onderwerp: het intellect bij Spinoza!

Ο Σπινόζα και ο Σπινοζισμός - #Spinoza

 
Deze twee boeken van Pierre-François Moreau - Spinoza en het spinozisme & Spinoza. Staat en religie - worden vanavond om 18:00 uur gepresenteerd en besproken in Griekenland [cf.]

maandag 5 november 2018

Ook Christopher Sandius jr. (1644 - 1680) komt in het Spinozaweb niet voor - #Spinoza


Eerder had ik twee blogs over deze Christopher Sandius jr., de eerste bibliograaf van het Anti-trinitarianisme:

Blog van 25-01-2015: “Christopher Sandius jr. (1644 - 1680) kende hij Spinoza persoonlijk? Hoorde hij tot de kring van Spinoza?”

Blog van 01-03-2016 “Ja, Christopher Sandius jr. (1644 - 1680) heeft Spinoza gesproken, zo getuigde hij zelf.”

Ik heb geen nieuwe informatie over hem dan ik in deze blogs bracht; zie eventueel ook en.wikipedia, of zie

Kȩstutis Daugirdas, “The Biblical Hermeneutics of Socinians and Remonstrants in the Seventeenth Century.” In: Theodoor Marius van Leeuwen, Keith D. Stanglin & Marijke Tolsma (Eds.), Arminius, Arminianism, and Europe: Jacobus Arminius (1559/60-1609). Leiden: BRILL, 2009 - 300 pagina’s, p. 89 – 114 i.h.b. p. 92 noot 15  books.google
Hier wil ik alleen mijn verbazing erover uitspreken, net zoals ik deed in het blog van 21 september 2018: “Abraham Johannes Cuffeler (ca. 1637 – 1694) komt in het Spinozaweb niet voor hoewel hij volgens Petrus van Gent de “summus amicus” was van Spinoza,” dat ook deze Sandius in het Spinozaweb niet voorkomt, terwijl hij over Spinoza het oordeel zou hebben: «cuius gratia et auctoritate ad extremum usque spiritum tenebatur» [aan wiens gunsten en oordeel hij tot het uiterste vasthield].
In Christoph Sandius, Bibliotheca Antitrinitariorum. Praefatione et indice nominum instruxit Lech Szczucki, geciteerd door Carlos Gilly in artikel waarover het zal gaan in een volgend blog.
Er lijkt alle reden om toch iets over deze man te zeggen op dat Spinozaweb. Quod non.

Nieuwe bookface met #Spinoza


Gisteren zette FatCatPhotography deze bookface met Spinoza op Instagram/imgrum:

 
Op 27-03-2017 had ik het blog: “Bookface van Emile Jaensch met Spinoza” die het met dezelfde cover van Irvin Yalom deed in museum Het Spinozahuis in Rijnsburg



zondag 4 november 2018

Jakob Böhme (1575 - 1624) vergeleken met #Spinoza door Andrew Weeks

Jakob Böhme schrijft een van zijn boeken, Joseph Mulder, naar Jan Luyken, 1686
•print maker: Joseph Mulder (mentioned on object), •publisher: Johannes Krellius, •publisher: Fredrik Vorster
•engraving /etching - h 182 mm × w 142 mm [Rijksmuseum # RP-P-OB-2362]


Tot mijn vreugde ontdekte ik bij mijn zoekactie, dat deze zomer de volgende zeer interessante tekst verscheen, waarin uitgebreid Spinoza en Böhme met elkaar worden vergeleken.

Andrew Weeks, “From Radical Reformation to Mystical Pre-Enlightenment.” In: Carl Niekerk (Ed.), The Radical Enlightenment in Germany. A Cultural Perspective. Leiden: BRILL/RODOPI, 12 juli 2018, p. 80 -111

Over het boek cf. vorig blog. Over het betreffende hoofdstuk: “Jonathan Israel’s Radical Enlightenment appears in a different light when read in conjunction with George H. Williams’ Radical Reformation and Israel’s own history of The Dutch Republic. The radical dissent of the Reformation and its aftermath extended to Holland, influencing Spinoza’s milieu and creating preconditions for his Tractatus Theologico-Politicus (1670). The radical turn attributed by Israel to Spinoza appears less unprecedented when juxtaposed with its extended Reformation background, including the German speculative or mystical dissenters who anticipated his themes. [cf. Brill – cf. books.google, dat 2 nov. 2018 het hele hoofdstuk liet lezen!
Het hoofdstuk is helder en brengt – zo verging het mij – nieuw inzicht. Weeks geeft commentaar op Jonathan Israel’s Radical Enlightenment, waartegenover hij graag verwijst naar Radical Reformation. Ik citeer hier de slotalinea’s van zijn hoofdstuk: een samenvatting die zijn opzet duidelijk maakt.

zaterdag 3 november 2018

De philosophus teutonicus Jakob Böhme (1575-1624) vergeleken met #Spinoza – een intermezzo


Portret van Jacob Böhme als “Teutonicus Theo-Philosophus”, door Pieter van Gunst (1659–1731), kopergravure, ongedateerd [Kupferstich-Kabinett, Staatliche Kunstsammlungen Dresden;
foto: Herbert Boswank]
 
“Zu den faszinierendsten Gestalten der Mystik der deutschen Sprache gehört Jakob Böhme (1575-1624). Tiefsinnig veranlagt von Jugend an wurde dem Görlitzer Schuhmacher eine mystische Erfahrung zuteil, die ihn veranlaßte, sich in philosophisches und theosophisches Schrifttum seiner Zeit einzulesen und sich — allen Anfeindungen durch seine Kirche zum Trotz — öffentlich zu Wort zu melden. Er war ein Mensch, den der „Feuerodem der inneren Welt" umtrieb. Vor allein im 19. Jahrhundert inspirierte Böhme, der „philosophus teutonicus", das philosophische Nachdenken über das Verhältnis von Geist und Natur. Ob Goethe, Hegel oder Schelling — die Begegnung mit Jakob Böhmes Schriften prägte sie maßgeblich. Der Aufsatz zeichnet den Lebensweg, die mystische Erfahrung und das daraus resultierende Schrifttum des Görlitzer Schuhmachers und seine Wirkungsgeschichte nach.” [Hans Joachim Petsch’s samenvatting van zijn "Hinführung zu Leben und Werk Jakob Böhmes” in: Gerhard Stamer, Die Realität des Inneren: der Einfluss der deutschen Mystik auf die deutsche Philosophie. Rodopi, 2001 - 189 pagina's – books.google]
Een aardige en lezenswaardige, hoewel licht hagiografische korte biografie van Jacob Böhme verscheen op Spirituele teksten.

vrijdag 2 november 2018

Jakob Böhme (1575 - 1624) vergeleken met #Spinoza door Clasina G. Manusov-Verhage (1938)


Naar aanleiding van het najaarssymposion dat de Stichting Rozenkruis morgen, op zaterdag 3 november 2018 in hun conferentiecentrum in Bilthoven zal houden en dat gewijd zal zijn aan "de Philosophus Teutonicus, de 'eerste Duitse filosoof,' zoals Godfried Herder hem noemde:" de Duitse schoenlapper, mysticus en auteur Jakob Böhme, [Cf.] heb ik mij even bezig gehouden met hem en een eventuele vergelijking met Spinoza.

Böhme werd geboren bij Görliz en na het doorlopen van de stadsschool in Seidenberg, vestigde hij zich als schoenmaker in Görliz. Hij was niet kerkelijk en verkeerde vaak in gezelschap van vrijdenkers. Zijn eerste literaire werk, hoewel nog onaf, verscheen in 1612 als Morgen Rothe im Anfang, later werd 't meer bekend als Aurora. De lutherse predikant van Görlitz, Gregorius Richter, sprak er zijn afkeuring over uit en de gemeenteraad van Görlitz verbod het boek en legde Böhme een schrijfverbod voor vijf jaar op. Na 1618 schreef hij vele werken die hij niet publiceerde, maar onder zijn vrienden verspreidde. Hij werd van ketterij beschuldigd en toen hij in 1624 Der Weg zu Christo publiceerde die het gevestigde conservatieve protestantisme niet kon accepteren. Door de vele tegenwerkingen die hij ondervond verliet hij Görlitz en vestigde zich in Dresden, waar hij de laatste jaren van zijn leven sleet tot hij, terug in Görlitz, overleed.
Hij liet zich inspireren door alchemistische en astrologische literatuur. Zijn werken zijn sterk geïnspireerd door de geschriften van de alchemist Paracelsus, de spiritualist Kaspar Schwenkfeld (1490-1561) en de mysticus Valentin Weigel (1533-1588). [nl.wikipedia). Met zijn mystiek-theologische opvattingen had Böhme veel invloed (zie diezelfde pagina).
Jakob Böhme, Alle theosophische  Wercken, Amsterdam: Johann Georg Gichtel, 1682. 12 volumes, bound in 6, of the German mystic Jakob Böhme (Jacob Boehme) [van hier]